b_300_300_16777215_10_images_hamaporsiii.jpg

اساس نیوز ،دکتر بهروز قزل :اعمال تغییرات در قانون اساسی، موضوع جدیدی در تحولات سیاسی کشورهای منطقه نیست. هر یک از کشورهای جمهوری آذربایجان، ارمنستان، تاجیکستان، ترکمنستان و قرقیزستان، در سال های اخیر تغییرات قانون اساسی خود را از طریق همه پرسی عمومی محقق کرده است.

حتی نظربایف در قزاقستان، راسا و بدون مراجعه به همه پرسی، اقدام به اعمال تغییرات در قانون اساسی کرده است که در همگی این موارد، تغییرات مورد نظر دولت حاکم محقق شده و به عبارت آشناتر، نتایج همه پرسی ها مثبت بوده است.

   دیروز، یکشنبه 16 آوریل مصادف با 27 فروردین 1395، همه پرسی تغییرات قانون اساسی ترکیه برگزار شد. نتیجه این همه پرسی نیز مانند نمونه های منطقه ای آن، مثبت و در جهت اهداف دولت حاکم بود. مطابق آنچه که اعلام شده، 51.32 درصد از مردم شرکت کننده در همه پرسی موافق تغییرات قانون اساسی و 48.68 درصد مخالف بوده اند. اما به نظر می رسد که به رغم شباهت ها، تفاوت های عمده ای نیز میان نمونه ترکیه با سایرین قابل مشاهده است.

   تفاوت ها و اهمیت تغییرات قانون اساسی ترکیه از دو بعد سیاست داخلی و سیاست خارجی قابل بررسی است. در عین حال، از یک سو خود جریان همه پرسی و کم و کیف آن و از سوی دیگر، زمینه اجتماعی و سیاسی این تحول نیز قابل توجه است. ترکیه، به عنوان یکی از بازیگران منطقه ای، دارای وزن ژئوپلیتیک خاص خود است که تحولات اخیر منطقه، به ویژه در عراق و سوریه، اهمیت و تأثیرگذاری تحولات سیاسی در این کشور را در مجموعه امنیتی خاورمیانه و آسیای صغیر دوچندان کرده است. از نظر سیاست داخلی نیز  اهمیت این تحول تا آنجاست که 16 آوریل 2017 را سرآغاز عصر جدیدی در تاریخ ترکیه دانسته اند. نشریه «فارین پالسی» (Foreign Policy) در آخرین مقاله خود در روز همه پرسی، با چنین عنوانی به تحلیل نتایج این تحول رفته است: «دوران جمهوری ترکیه (1921-2017): اردوغان نه تنها پیروز همه پرسی، بلکه، قطعا پایان دهنده تاریخ مدرن کشور خود است».

    در نتیجه تغییرات قانون اساسی ترکیه، قدرت رئیس جمهور به طور قابل ملاحظه ای افزایش خواهد یافت. نظام پارلمانی عملا تعطیل شده و ساختار مجلس این کشور نیز کم توان خواهد شد. رئیس جمهور حتی قدرت ایجاد ساختاری نظارتی، مجزا و موازی با ساختار قضایی موجود خواهد یافت. معاونت های رئیس جمهور مقتدرتر شده و اعلام وضعیت فوق العاده و انحلال مجلس در ید اختیار رئیس جمهور خواهد بود. به طور خلاصه، رژیمی «ریاستی تر» از بسیاری از کشورهای منطقه ظهور خواهد کرد.

    همه پرسی ترکیه در وضعیتی انجام شد که جامعه و فضای سیاسی این کشور کماکان در شوک کودتای نافرجام اخیر قرار داشته و دولت ترکیه فتح الله گولن و طرفداران وی را مسئول آن دانسته است. بسیاری از شهروندان و فعالان سیاسی این کشور نیز در مظان اتهام به همدستی با کودتاچیان قرار داشته اند. با وجود این، اختلاف میزان آراء موافق و مخالف هم چندان چشمگیر نیست. در 17 شهر از مجموع 30 شهر بزرگ ترکیه، از جمله آنکارا، استانبول و ازمیر، غلبه با آراء مخالف بوده است. اخباری درخصوص اعتراضات به نتایج همه پرسی منتشر شده و وقوع برخی تخلفات مخابره شده است که در صورت صحت، می توانسته است در نتیجه همه پرسی مؤثر باشد. با تمام این اوصاف، اردوغان پیروز رقابت ها شده و به نظر می رسد که تغییرات قانون اساسی ترکیه محقق خواهد شد.

   در بعد منطقه ای، بازی سیال ترکیه در سوریه با ایران، روسیه، ایالات متحده و کشورهای عربی جالب توجه است که با افزایش قدرت رئیس جمهور، کیفیت این تعاملات تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. در خصوص رفتار سیاست خارجی و تعاملات امنیتی ترکیه در عرصه سوریه و عراق، برخی انتقادات و فشارهای داخلی نسبت به دولت همواره وجود داشته و برای حزب حاکم و شخص رئیس جمهور هزینه هایی را ایجاد کرده است. حال، ابزار و بسترهای بروز این انتقادات عملا برچیده شده و شعاع عمل رئیس جمهور گسترده تر خواهد شد. نیازی به تصریح نیست که ابزارهای نظارتی و کنترلی مناسب این رفتار نیز در قانون جدید تعبیه شده است. این تغییر در دامنه رفتار سیاست خارجی از آنجا برای ما و سایر همسایگان دارای اهمیت است که به یاد آوریم در حمله موشکی اخیر آمریکا به پایگاه الشعیرات سوریه، تنها ترکیه و عربستان سعودی بودند که حمایت بی چون و چرای خود را از این رفتار ترامپ اعلام کردند.

    دولت ترکیه در حال گذار به دورانی جدید است، هرچند ریل گذاری این گذار از سال های قبل تر آغاز شده بود. اردوغان نیز نشان داده است که نمونه تمام عیاری از یک سیاستمدار پراگماتیست (به ویژه در عرصه تعاملات خارجی) است. حال، تمام زمینه های لازم برای تبلور روحیه پراگماتیستی وی فراهم شده و می توان در انتظار تحولات جدیدتری در رفتار سیاست خارجی این کشور بود. در مقام تلخیص، همه پرسی قانون اساسی ترکیه، سرآغاز عصر جدیدی در تاریخ این کشور است که هم در بعد داخلی و هم در بعد خارجی، هم در تعامل با همسایگان و هم در تعامل با قدرت های بزرگ بین المللی، تعیین کننده کیفیت جدیدی از رفتار ترکیه خواهد بود.

مطالب مرتبط:

اطلاعیه ستاد اطلاع رسانی جنگ عراق خطاب به داعش: لح

نگرانی های یک عالم اهل سنت از تاثیرات سوء شبکه های

سه طلاقه کردن زنان به شیوه هندی

نشست تخصصی علما و اساتید دانشگاهی اهل سنت گلستان ب

 

عربستان و ترکیه شورای راهبردی مشترک تشکیل می‌دهند

میراث وهابیت: «الله اکبر» یعنی انفجاری در راه است!

مدیر حوزه علمیه عرفان آباد:فرد مسلمان در مسیر دانش

دستگاه قضایی چین پوشش اسلامی را جرم اعلام کرد

داوود آخوند بلکفه : هدف اصلی گروه های افراطی تخریب

نوشتن دیدگاه


آخرین تحلیل ها و مقالات

نظرات کاربران

کانال تلگرام اساس نیوز