b_300_300_16777215_10_images_2563609.jpg

اساس نیوز: در علم سیاست کنش های سیاسی دولت ها را در دو بخش سیاست داخلی و سیاست و راهبردهای خارجی تقسیم بندی می کنند.

  اندک اطلاع از ماهیت سیاست در اعصار مختلف ،هر ناظری را به این جمع بندی خواهد رساند که علی رغم جنس متفاوت دو حوزه داخلی و خارجی در سیاست گذاری عمومی دولت ها ،درهم تنیدگی امورداخلی و خارجی کشورها، باعث ارائه تحلیل های مرتبط برای رسیدن به شناختی واقعیت محور از کنش گری های واحد های سیاسی می گردد.به عبارتی ساده تر امروزه جدا کردن سیاست های داخلی و خارجی کشورها از یکدیگر امری دشوار و تاحدی غیر ممکن است.

یکی از راهبردهای عمومی دولت ها در سیاست خارجی، تلاش برای ایجاد و تقویت نفوذ منطقه ای و فرامنطقه ای است.این راهبرد در همه نظام های سیاسی بدون درنظر گرفتن تفاوت های ساختاری و ماهوی آنها، مورد توجه رهبران سیاسی قرار داشته است.

  تنها تفاوت تلاش موجود در این زمینه این است که حدود مورد ادعایی و تلاش دولت ها در زمینه ایجاد و گسترش حوزه نفوذ خارجی به تناسب قدرت و توان واحد های سیاسی متفاوت است .بر این اساس یک دولت کوچک و فاقد پتانسیل ها و پشتوانه های انسانی،اقتصادی و نظامی نمی تواند ادعای حضور و نفوذ در مناطق دوردست را داشته باشد.در نقطه مقابل،یک قدرت بزرگ نظام بین الملل بر اساس روح قدرت و تاثیرگذاری قابلیت طرح ادعای نفوذ و منافع جهانی را دارا می باشد.

با این مقدمه لازم به سراغ یکی از مهم ترین موضوعات مطرح در فضای رسانه ای این روزهای کشور می رویم.بحث روز رسانه ای در این زمینه، تاثیرات مثبت و منفی حضور منطقه ای ایران در شرایط اقتصادی جامعه است .

  ایران به عنوان یکی از قدرت های سنتی منطقه خلیج فارس و در سطحی بالاتر خاورمیانه همواره یکی از مدعیان حضور و تاثیرگذاری بر جریانات منطقه ای بوده است.این نفوذ محدود به دوره جمهوری اسلامی نبوده و در دوره حکومت های گذشته نیز حاکمان وقت ایران، همواره نگاه به منطقه داشته اند.این نگاه به بیرون بر اساس قابلیت ها و توان سنتی ایران به عنوان یک کشور بزرگ و تاریخی در منطقه قابل درک است .

  با پیروزی انقلاب اسلامی و حاکمیت نظام جمهوری اسلامی ایران با توجه به ویژگی های خاص نظام جدید ، تلاش برای حضور و نفوذ منطقه ای و حتی فرا منطقه ای به یکی از اولویت های مهم سیاست خارجی کشور تبدیل شد.

ایده صدور انقلاب و الگوی نظام جمهوری اسلامی از همان روزهای نخست به عنوان یکی از اهداف مهم مد نظر رهبران کشور تبدیل شده و حتی اصولی از قانون اساسی با عباراتی مصرح، صدور انقلاب و حمایت از جنبش های آزادی بخش را به عنوان یکی از اهداف مهم نظام ذکر کرد.

اصول یکصد و پنجاه و دوم تا یکصد و پنجاه و پنجم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به سیاست خارجی کشور پرداخته اند که بر اساس آموزه های اسلام، مبتنی بر صدور انقلاب اسلامی ایران هستند.

در این میان اصل یکصد و پنجاه و چهارم قانون اساسی کاملا به این مقوله اشاره دارد و اصل یکصد و پنجاه و دوم نیز گریزی به این مفهوم زده است. در این اصل می خوانیم « جمهوری اسلامی ایران سعادت انسان در کل جامعه بشری را آرمان خود می داند و استقلال و آزادی و حکومت حق و عدل را حق همه مردم جهان می شناسد. بنابراین در عین خودداری کامل از هرگونه دخالت در امور داخلی ملت های دیگر از مبارزه حق طلبانه مستضعفین در برابر مستکبرین در هر نقطه از جهان حمایت می کند.»

بر اساس این هدف گذاری و آرمان های ترسیم شده ناشی از این اصول، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر محور حضور سیاسی و فرهنگی در معادلات منطقه ای استوار بوده است .

   هدف گذاری ترسیم شده در قانون اساسی و شرایط منتج از این هدف گذاری از همان آغاز برای برخی از کشورهای منطقه ای نگرانی هایی را ایجاد کرد .نتیجه این نگرانی ها تاسیس شورای همکاری خلیج فارس برای جلوگیری از نفوذ و حضور ایران در مسائل منطقه ای و مقابله با ایده صدور انقلاب اسلامی در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس بوده است .

  در سال های بعد از آن هم غالب دولت های عربی منطقه با متهم کردن ایران به مداخله در امور داخلی کشورهای عربی، همواره تلاش داشته اند زمینه ها و بسترهای نفوذ سیاسی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران را در منطقه محدود نمایند. دعوت از قدرت های فرامنطقه ای و در راس آن ایلات متحده برای حضور نظامی در منطقه و تلاش برای ایجاد مشکلات و بحران های داخلی در ایران دو محور مهم این تلاش ها بوده است .

افزایش هزینه های حضور برونمرزی ایران و تلاش برای القای این برداشت که ملت ایران در حال پرداخت تاوان جاه طلبی های منطقه ای ایران است،مهم ترین استراتژی برخی از کشورها در زمینه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است.توفیق نسبی این استراتژی،در مقطی از تاریخ معاصر کشور، باعث شد که برخی از معترضان در نا آرامی های خیابانی رخ داده در ایران، شعار نه غزه نه لبنان جانم فدای ایران را سردهند.

بنظر می رسد در یک دهه اخیر یک جریان سازی گسترده رسانه ای برای مجاب کردن جمهوری اسلامی ایران برای بازگشت به خانه به راه افتاده است.پشتوانه ظاهری این جریان سازی خسارت های پرهزینه سیاست خارجی ایران بر معیشت مردم بوده است.به عبارت ساده تر،تلاش شده است این تفکر به جامعه داخلی منتقل گردد که شرایط ناگوار اقتصادی ایران، ناشی از صرف منابع مالی و ثروت این مرز و بوم در خارج از مرزهاست .

  قاعده کلی در تحلیل راهبردهای سیاست خارجی کشورها این است که باید با معیار و شاقول منافع ملی آثار مثبت و منفی راهبردها مورد بررسی قرار گیرد. در این بررسی چنانچه در جمع بندی نهایی کفه زیان و منفی آثار و نتایج سنگین تر باشد،باید با شجاعت در مسیر اصلاح راهبردها حرکت کرد .این قاعده عام سیاست بوده و هیچ استثنایی بر آن وجود ندارد .

   اما مساله مهم در فضاسازیهای اخیر انجام شده در زمینه حضور منطقه ای ایران درک این واقعیت است که  فعالیت های خارجی و منطقه ای ایران، عرصه حضور و مداخله برخی از قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای در امور کشورهای منطقه را تنگ کرده است.

  در این شرایط باید به هر شکل ممکن ایران را مجبور به عقب نشینی کرد .این راهبرد صراحتا در اظهارات دونالد ترامپ رئیس جمهور امریکا تکرار شده است .وی تصریح کرده است که تحریم های ایالات متحده ایران را مجبور به خروج از منطقه کرده است و این برای ایالات متحده یک پیروزی بزرگ است .

در نهایت بنظر می رسد در تحلیل این گونه مسائل باید با نگاهی عمیق تر و فراخ تر به بررسی رویدادها پرداخت و در این زمینه اظهار نظر کرد .

جمهوری اسلامی ایران باید در یک فضای واقعی به بررسی دقیق اثرات مثبت و منفی حضور منطقه ای خود پرداخته و افکار عمومی را نسبت به تداوم آن قانع نماید .اما بدیهی است که این حضور در کنار هزینه های آن دارای اثرات و برکات مثبت اقتصادی  و سیاسی نیز برای جامعه بوده است که باید در زمینه تبیین این اثرات تلاش های بیشتری صورت گیرد.

سرویس سیاسی اساس نیوز

 

مطالب مرتبط:

افشاگری مشاور سابق عرفات درباره نحوه ترور وی

حمله پلیس سریلانکا به «مخفی‌گاه داعش» ۱۵ کشته بر ج

انگیزه جنگجویان خارجی از پیوستن به گروه‌ داعش

ادامه واکنش ها به تصویب قانون منع ذبح اسلامی در بل

مفتی اهل سنت عراق خواستار خروج نیروهای خارجی از ای

غذای رایگان در ازای ترک سیگار در دانشگاه ترکیه‌ای

ا

جنجال کشف حجاب در ریاض(عربستان)

ا

شروط ایران برای از سرگیری عمره مفرده

اعتراض علمای کردستان به حاشیه های جشن انار

نوشتن دیدگاه


آخرین تحلیل ها و مقالات

نظرات کاربران

کانال تلگرام اساس نیوز

تبلیغات