b_300_300_16777215_10_images_852489998519512.jpg

اساس نیوز - عبدالحکیم کشمیری: هر زمان که گزارش های بانک جهانی وسایر نهادهای گزارش دهنده رخدادهای اقتصادی که ابعاد مختلف اقتصادهای کشورهای جهان از قبیل رشد اقتصادی، تجارت فرامرزی توسعه، تسهیل کسب و کار و ... را بررسی کرده و کشورهای مختلف را از نظر پارامترهای اقتصادی مقایسه و لیست کشورهای برتر در حوزه های مورد بررسی را اعلام می کنند؛ ناخودآگاه این سوال پیش می آید که آیا نظام اقتصاد اسلامی، آن کارایی لازم برای ایجاد رفاه و توسعه اقتصادی و رقابت با سایر نظام ها را ندارد؟

 

به عنوان نمونه طبق گزارش بانک جهانی در سال ۲۰۱۷ رتبه ایران در تجارت فرامرزی از بین ۱۹۰ کشور فعال در امر تجارت ۱۷۰ شده که نشانگر سقوط ۳۲ پله‌ای ایران نسبت به سال ۲۰۱۴ اس. و یا موسسه تحقیقاتی فریزر در جدیدترین گزارش خود 152 کشور جهان را از نظر میزان آزادی اقتصادی موردبررسی قرار داده و اعلام کرد آزادی اقتصادی در ایران به‌شدت کاهش یافته است. بر اساس این گزارش که برپایه آمار مربوط به سال2012 (1391) تهیه شده است ایران از نظر آزادی اقتصادی نمره 5.1 را به دست آورده و با سقوط 20پله‌ای در رده‌بندی اقتصادهای آزاد جهان مواجه شده است. ایران در گزارش سال قبل این موسسه نمره 6.50 در شاخص آزادی اقتصادی را کسب کرده و در میان 152کشور جهان رتبه127 را به دست آورده بود.

 

رتبه آزادی اقتصادی ایران در سال گذشته نیز 16پله کاهش یافته بود. این موسسه، هنگ‌کنگ را آزادترین اقتصاد جهان معرفی کرده است که نمره 8/98 در شاخص آزادی اقتصادی را به دست آورده بود. هنگ‌کنگ سال پیش نیز در رتبه نخست جهان قرار گرفته بود. سنگاپور با نمره 8/54 در رتبه دوم و نیوزیلند با نمره 8/25 در رتبه سوم قرار گرفته است. سوییس، موریتوس، امارات، کانادا، استرالیا، اردن و شیلی به‌ترتیب در رتبه‌های چهارم تا دهم از این نظر قرار گرفته‌اند. آزادی اقتصادی متشکل از چهار شاخص حاکمیت قانون، کارایی نظارت، اندازه دولت و بازارهای آزاد است. بنابر آمار و ارقام هریتیج ایران در بین ۱۴ کشور منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا در رده ۱۳ قرار دارد و امتیاز مجموع آن کمتر از متوسط منطقه ای و جهانی است. کره شمالی علیرغم بهبود ۰.۹ واحدی، کماکان بسته ترین نظام اقتصادی جهان را دارد و پس از آن ونزوئلا، کوبا و جمهوری کنگو قرار دارند. امارات آزادترین اقتصاد منطقه را در اختیار دارد و با ۷۷.۶ امتیاز در رده دهم جهان قرار گرفته است. عربستان با ۵۹.۶ امتیاز در رده ۹۸، روسیه با ۵۸ امتیاز در رده ۱۰۷ و چین با ۵۷.۸ امتیاز در رده ۱۱۰ قرار دارند.

 

با مطالعه این گزارش ها می بینیم که رتبه حصول نتایج مطلوب مورد انتظار نظامهای بزرگ اقتصادی دنیا به ترتیب سرمایه داری؛ اسلامی و سوسالیستی است. از ویژگیهای بارز نظام اقتصاد سرمایه داری می توان آزادی عمل بنگاههای اقتصادی در تولید انواع کالا و خدمات با کمترین دخالت دولتها و نقش فعال نظام بانک ها مبتنی بر بهره در کنار نظامهای بیمه ای قوی را مثال زد. ضمنا در این نظام حداکثر تلاش جهت حذف و یا کاهش تعرفه های واردات و صادرات صورت می گیرد. از سوی دیگر نظام سوسیالیستی دنیا با از هم پاشیدن اتحاد جماهیر شوروی و عدم توسعه یافتگی کشورهای بهره مند از سیستم آن، در حال حاضر در دنیا جایگاهی ندارد. این سیستم به شدت بر مالکیت دولت و محدودیت واردات صادرات و حمایت از تولید داخل تاکید داشت.

 

در کشور ما که طبق قانون اساسی و سایر قوانین بالادستی می بایست نظام اقتصاد اسلامی پیاده شود؛ با بررسی وضعیت مردم و رتبه ایران در بین کشورهای درحال توسعه وضعیت این نظام، کارآمد به نظر نمی رسد. آیا نظام اقتصاد اسلامی این کارایی را ندارد و یا ما در اجرای آن کوتاهی کرده ایم و یا شاید این نظام اقتصادی را نشناخته و یا نتوانسته ایم پیاده کنیم؟

 

برای پاسخ نگاهی بر نظام اقتصادی حاکم بر کشور داریم: درکشور ما بانک ها مانند بانک های سرمایه داری مبتنی بر نرخ بهره است که سالانه تعیین و ابلاغ می شود. نظام بیمه ای ما نیز همانند نظام سرمایه داری مبتنی بر نرخ بهره و دریافت پول و پرداخت آن استوار است. از طرفی مباحث حمایت از تولید داخل بدون توجه به مبحث رقابت سالم و گستره مالکیت دولتی بر اقتصاد، شبیه نظام سوسالیستی است و سیتم مالیاتی کشور ترکیبی از نظام سرمایه داری و اسلامی است. یعنی فعالان اقتصادی کشور علاوه بر پرداخت مالیات بر ارزش افزوده و مالیات عملیاتی مانند نظام سرمایه داری می بایست زکات و خمس نیز پرداخت نماید که ترکیب آنها (9درصد ارزش افزوده + 25-15 درصد مالیات عملیاتی سالانه + 20 خمس و 10درصد زکات) ما را یاد نظام سوسالیستی می اندازد. از نظر تعرفه های گمرکی نیز ما جزء بسته ترین کشورهای دنیا هستیم. با این تفاسیر نظام اقتصاد ما ترکیبی از سه نظام دنیا است.

 

لذا اقتصاد فعلی ایران (به عنوان یک واقعیت موجود) شاخص خوبی برای ارزیابی نظام اقتصاد اسلامی نیست. با مطالعه مقالات اقتصادی و متون دینی می توان دریافت که در نظام اقتصاد اسلامی مالیات های تعریف شده شامل عشر برای محصولات زراعی و باغی دیم و نیم عشر برای کشاورزی آبی تعریف شده و جزیه نیز که همان مالیات نظام سرمایه داری است شامل غیر مسلمانان ساکن ممالک اسلامی می شود. برای معادن خاص و غنایم جنگی نیز خمس تعریف شده است. برای سایر مشاغل و حرف نیز زکات (5درصد) درسال معیین گردیده است. از طرفی برای تجارت فرامرزی نیز برای ممالک اسلامی زکات و برای سایر ممالک نیز مقابل به مثل توصیه شده است و معاملات و تامین سرمایه ربوی نیز منع شده است. پس در این نظام افراد می توانند با آزادی کامل به دادوستد و حرف شرعی مشغول شده و با قانون ثابت، معین و شفاف در طول حیات خود به فعالیت اقتصادی بپردازند. از این روی می بینیم، نظام اقتصاد اسلامی در حال حاضر به صورت ناقص اجرا شده است، فلذا نمی توان ناتوانی ممالک اسلامی (اعم از ایران و سایر کشورها) در توسعه اقتصادی را به آن (نظام اقتصادی اسلامی) نسبت داد.

 

نویسنده: عبدالحکیم کشمیری - کارشناس علوم اقتصادی

مطالب مرتبط:

مولانا عبدالحمید : ذکر پروردگار مایه‌ی حیات ملت‌‌ه

الواح چوبی، سنت حفظ قرآن در لیبی

پایان دوره شکوه و عظمت داعش

الولید بن طلال , شاهزاده سعودی با میلیاردها دلار ث

رئیس سازمان حج:رمی جمرات در فضایی آرام جریان دارد/

آخوند آرخی :مهم ترین جهاد مبازه با نفس اماره است

ماموستا عرفان احمدی: نگاه صرفا عقیدتی و فقهی به تف

مناطق تحت تصرف داعش چگونه اداره می شود؟

آخوند حنفی : اخلاق نیکو یکی از ارکان مهم دین اسلام

نوشتن دیدگاه


آخرین تحلیل ها و مقالات

نظرات کاربران

کانال تلگرام اساس نیوز