b_300_300_16777215_10_images_b_0_0_0_10_images_beautifulmosqueislamicartHDWallpaper.jpg

اساس نیوز: سلفی گری، بیش از آنکه به مجموعه ای از اعتقادات اشاره کند، به راه و روش رسیدن به اعتقادات اشاره می کند. سلفی گری، پیش از هر چیز، طریقه اندیشیدن و راه و روش استنباط در معارف دینی است. روشی است که به واسطه آن حکمی دینی یا گزاره ای معرفتی استخراج و صادر می شود. بنابراین، وقتی کسی را سلفی خطاب می کنیم، باید بدانیم که آن فرد، می تواند وهابی باشد، صوفی باشد، خود را حنفی بداند، خود را حنبلی بداند و ... اما در عین حال می تواند سلفی هم باشد.

 

سلفیت، در مقایسه با مذهب حنفی، مالکی، شافعی یا حنبلی شناخته نمی شود، همان طور که در مقایسه با وهابیت و تصوف هم به طور کامل قابل شناسایی نیست. سلف صالح و جایگاه رفیع آنان برای تمام این گروه ها و مذاهب قابل احترام و معتبر است. احتمالا، کمتر گروهی از پیروان اهل سنت و جماعت یافت خواهد شد که در قابل اعتنا بودن مقام این پیروان راستین، اصحاب رسول الله و تابعین تردید خواهد کرد. با وجود این، همه این گروه ها، الزاما سلفی (در آن معنایی که امروزه مستفاد است) نیستند.

 

سلفی گری در معنای امروزی آن، در مقابل «عقلانیت» ظهور کرده است و در مقایسه با طرفدران «عقلانی شدن نص گرایی» قابل شناسایی خواهد بود. به این اعتبار، سلفی ها بیش از هر چیز، به اهل حدیث نزدیک خواهند بود. سلفی گری امروزی، حتی در گام هایی جلوتر، معنایی انقباضی از حدیث گرایی سنتی را با خود همراه دارد. به عبارت دیگر، سلفی گری امروزی که در بیشتر اوقات، میراث سلف را صرفا در معنای «ایجابی» آن جستجو کرده و از فرصت های «غیرسلبی» آن چشم می پوشد، در حدیث گرایی، پا را از حدیث گرایان سنتی نیز فراتر نهاده است.

 

در مواجهه با وقایع مستحدثه، پدیده های نوظهور و قرائت های نوین از احکام دین، آنچه که ملاک قضاوت سلفی گرایان است، مسبوق بودن «تأیید» آن عمل یا مانند آن، آن قرائت یا مشابه آن، در سنت پیامبر (ص) و اقوال و رفتار سلف صالح است. این ملاک، فی نفسه مطلوب است و حجیت آن نزد اهل سنت محل مناقشه نیست. اما اشکال کار آنجا است که مجموع ملاک های قضاوت و روش های استنباط را در این دایره محدود بدانیم. به بیان دیگر، برداشت حداقلی از این روش است که به عنوان ممیّز بین طرفدارن سلفی گرایی و سایرین عمل می کند.

 

برداشت حداقلی و انقباضی از سلفیت، وجه ممیزه سلفی گرایی امروزی است. به بیان دیگر، اگر فردی در استنباط های دینی خود، تنها، دارای سابقه بودن این حکم در دوران سلف را ملاک قضاوت قرار دهد، مصداق سلفی گرایی امروزی است که احتمالا صفت افراط گرایی را نیز با خود یدک می کشد و در مقابل، اگر فردی احکام مصرح در دوران سلف را همچنان ملاک قضاوت صحیح دانسته و علاوه بر آن، سکوت سنت و اسلاف را فرصتی برای بررسی بیشتر آن پدیده جدید بداند و در نهایت، «فرآیند، نتایج و آثار» پدیده مورد بحث را در دایره شمول تاییدات کتاب و سنت تشخیص دهد، آن فرد، سلفی – در معنای اصیل آن - است اما ویژگی عقلانیت را نیز به همراه دارد و در معارف دینی، معتقد به راه روشی است که نمی توان وی را در «اطلاق امروزی آن» سلفی دانست.

 

به عبارت دیگر، احتمالا بیشتر مسلمانان جهان سلفی هستند، اما نه سلفیتی که قرائت حداقلی و انقباضی از این راه و روش را برگزیده است. سلفی گرایی معمول و مطلوب بیشتر گروه ها و جریانات جهان اسلام، چارچوبی عقلایی و غیرسلبی را پیش روی طرفداران خود قرار می دهد که به واسطه این عقلانیت، در کنش های اجتماعی و سیاسی نیز تمایلات اندکی به افراط گرایی و قشری گری از خود بروز می دهد. با تمام این اوصاف، همان گروه اقلیت سلفی گرایی افراطی، در بسیاری از مواقع آلت دست افراد، گروه ها و حتی دولت های مغرض واقع می شود و تبلیغات گسترده ای پیرامون اعتقادات و رفتار آنان صورت می گیرد.

 

با توجه به آنچه بیان شد، طرفداران تصوف، طرفداران وهابیت و ... همگی ممکن است در عین صوفی یا وهابی بودن، سلفی هم باشند. شاید این ادعا در وهله نخست باعث تعجب شود؛ اما پس از مرور سطور بالا می توان اینگونه نتیجه گرفت که حتی اگر یک اهل تصوف – که به طور سنتی قائل به راه و روشی غیر از سلفی گرایی است – در استنباط ها و ارزشگذاری های خود، قرائت حداقلی از میراث سلف صالح را مورد توجه قرار دهد و راه خود را از «عقلانیت در نص گرایی» جدا سازد، مصداقی برای همان افراد یا جریاناتی است که امروز تحت عنوان «سلفی گرا» می شناسیم و می بایست در قرائت ها و کنش های آنان منتظر جوانبی از افراط گرایی بود.

 

تهیه شده توسط کارگروه اندیشه و کلام اسلامی اساس نیوز (بازنشر)

مطالب مرتبط:

مولانا عبدالحمید در مراسم عید قربان اهل‌سنت زاهدان

قطر نظر رسمی خود درباره درخواست‌های عربستان و متحد

مولانا گرگیج:تحریم های آمریکا ظالمانه است،مسئولان

 

نیرویی برای دفاع و حفاظت از خودمدیریتی شنگال (عرا

ا

بارش تگرگ های عظیم الجثه در روسیه

ب

شیخ محمد امینی:مشکلات کنونی ما ناشی از خالی شدن مس

حمله پلیس آلمان به چندین خانه و مسجد

ا

تاکيد اندونزی بر مقابله با افراط گرايی و تروریسم

ا

قدردانی خالد مشعل از موضع قطر در حمایت از غزه

نوشتن دیدگاه


آخرین تحلیل ها و مقالات

نظرات کاربران

کانال تلگرام اساس نیوز