b_0_0_0_10_images_IMG_2905.jpg

اساس نیوز : بهروز قزل دانشجوی دکترای علوم سیاسی در دانشگاه تهران و در زمینه مسائل آسیای مرکزی صاحب نظر بوده و در موسسه مطالعاتی ایراس در حال فعالیت پژوهشی است .

در روزهای اخیر بخش اول مصاحبه اختصاصی سایت اساس نیوز با این تحصیل کرده اهل سنت در مورد آخرین شرایط  آسیای مرکزی منتشر شد.امروز بخش دوم و پایانی این مصاحبه را تقدیم خوانندگان سایت می کنیم :

اساس نیوز : دلایل گرایش جوانان آسیای مرکزی به گروه های افراطی مانند داعش کدام است؟

دکتر قزل :همان طور که اشاره شد، فعالیت گروه های افراط گرا در منطقه آسیای مرکزی با قبض و بسطی کمی و کیفی در جریان است. جوانان، به کانون هدف گذاری این جریانات تبدیل شده اند. عوامل متعددی نیز به عنوان دلایل این هدف گذاری و همچنین عللی که جوانان این منطقه جذب گروه های افراطی می شوند، قابل ذکر است.

  شرایط اقتصادی و اجتماعی منطقه و سرخوردگی ناشی از آن، به عنوان اصلی ترین بستر فراهم کننده فعالیت گروه های افراطی در آسیای مرکزی دانسته شده است. اما به نظر می رسد که بحران هویت و خلاء ایدئولوژیک نیز به همان میزان تأثیرگذار است.

   در خصوص خلاء ایدئولوژیک پس از فروپاشی اتحاد شوروی سخن های بسیاری گفته شده است و شاید مطرح کردن دوباره آن جذابیتی نیز نداشته باشد. اما این یک واقعیت انکارناپذیر است که در سال های پس از استقلال کشورهای آسیای مرکزی، دولت های قومی-ملی به سرعت در پی زدودن هویت «انسان شوروی»  Soviet man "" برآمدند و در مقابل، ایدئولوژی قومی نیز نتوانست تمام نیازهای هویتی مردم منطقه را برآورده سازد.

    اسلام سیاسی (در مفهوم معقول و معتدل آن) نیز به عنوان رقیب جدی زمامداران منطقه معرفی شد. در چنین فضایی، تفکرات افراط گرایانه که ویژگی اصلی آن، انتقاد فراگیر از وضع موجود و در مقابل ترسیم اتوپیای منتسب به اسلامی است که از راه خشونت و حتی ترور قابل دست یابی است، به عنوان یکی از گزینه های پیش روی مردم و جوانان آسیای مرکزی خودنمایی کرد.

    بحران اقتصادی و نابرابری، تعریض و تعمیق شکاف های اجتماعی، سرکوب های گسترده دولتی و فراهم نبودن زمینه قانونی برای فعالیت های مذهبی از دیگر عوامل مؤثر دانسته می شود. بیکاری گسترده و مهاجرت نیروی کار، به ویژه جوانان و مشکلات فرهنگی و اجتماعی آنان در کشورهای میزبان از قبیل روسیه نیز مزید بر علت است. حال، تأثیر نوسانات مربوط به قیمت روبل (واحد پول فدراسیون روسیه) نیز قابل درک خواهد بود. گسترش فعالیت های جنایی سازماندهی شده و تشکیلات مربوط به قاچاق مواد مخدر از مسیر این کشورها نیز تأثیرگذار بوده است.

  در یک مورد، اخیرا فعالیت تنها حزب اسلامی رسمی در آسیای مرکزی، نهضت اسلامی تاجیکستان، توسط دولت دوشنبه غیرقانونی اعلام شده است. حتی دولت تاجیکستان از اعضای پیمان امنیت جمعی خواستار شناسایی این حزب به عنوان یک تشکیلات تروریستی شده است که نمونه مشخصی از سرکوب دولتی است. نهضت اسلامی در آسیای مرکزی طرفدارانی دارد و در صورت ممنوعیت گسترده فعالیت آن، در کنار واکنش های سیاسی و منطقه ای رسمی، یکی از پیامدهای آن می تواند به افراط کشیده شدن عده ای از طرفداران و اعضای این حزب باشد.

    اما در یک جمع بندی کلی، علت العلل گرایش جوانان آسیای مرکزی به گروه های افراطی، همان زمینه فرهنگی و بحران های هویتی و ایدئولوژیکی است. تصور کنید که جوانی در یک خانواده فقیر و آسیب دیده از معضلات اجتماعی رشد می کند. علایق سنتی خانوادگی و مذهبی وی سرکوب می شود. زمینه برای گرویدن به سازمان های بزهکار فراهم می شود.

   درکل، شخصیتی ناراضی و کینه جو شکل می گیرد که در پی دست یابی به مطالبات خود از هر طریق ممکن است. حال در نظر بگیرید که این جوان با آموزه های افراطی و به شدت منتقد وضع موجود مواجه می شود که از یک سو جهانی آرمانی را نوید می دهد که به سرعت قابل دست یابی است و از سوی دیگر، نیل به این جهان آرمانی را در گرو فعالیت های خشونت آمیز، مسلحانه و ترور قلمداد می کند. نمی توان گفت همه جوانان آسیای مرکزی، اما بسیاری از آنان می تواند به واسطه این آموزه ها تحت تأثیر قرار گرفته و توسط تشکیلات آنها شکار شود.

    در این میان، میدان خالی برای جولان دادن افراط گرایی در نتیجه تخلیه شدن فضای این منطقه از آموزه های صحیح و عقلانی فراهم شده است. بحران هویت، مشکلات فرهنگی و ناکارآمدی سیاست های اتخاذ شده توسط دولت ها برای جبران خلاء ایدئولوژیک، دست جریانات رقیب و خطرناک را برای فعالیت در عضو گیری در آسیای مرکزی باز گذاشته است.

   در این بین، نقش برخی کشورهای خاورمیانه ای و بازیگران قومی مؤثر در تحولات سیاسی آسیای مرکزی نیز قابل کتمان نیست که از جریان های افراط گرا به عنوان ابزار اعمال نفوذ خود بهره می برند. دولت های آسیای مرکزی با سیاست گذاری نادرست از یک سو و گرفتارآمدن منطقه در بازی قدرت بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای از سوی دیگر، زمینه گسترش فعالیت گروه های افراطی را فراهم آورده است. این در حالی است که سنت های اسلامی و عقلایی منطقه آسیای مرکزی می توانست مهارکننده بسیاری از مطالبات هویتی، فرهنگی و ایدئولوژیک این کشورها باشد.

اساس نیوز : راهکار پیشنهادی شما برای مقابله با پدیده افراط گرایی در جامعه اسلامی چیست؟

دکتر قزل : همان طور که در گفتگوهای قبلی نیز به بخش هایی از این راه کارها اشاره شده است، توجه همه جانبه به مسائل مناطق مرزی، قومی نشین و اهل سنت نشین ایران راهگشا خواهد بود.

  به این صورت که برنامه ریزی فرهنگی ویژه ای برای این مناطق صورت گیرد. از سطح بهره مندی اجتماعی و برخی معضلات اقتصادی این مناطق غفلت نشود. ساختارهای مذهبی سنتی و معتدل این مناطق احیا و تقویت شود. سازوکارهای آموزشی چابک تر عمل کرده و مردم این مناطق، به ویژه جوانان، فرصت آشنایی و مراوادت بیش از پیش با مردم سایر مناطق ایران را به دست آورده و در فرآیند تعمیق هویت ملی قرار گیرند.

   دستاوردهای جمهوری اسلامی در جوانب مختلف توسعه اقتصادی و اجتماعی، گرامیداشت تنوع فرهنگی و همزیستی قومی و مذهبی برای جوانان و نوجوانان معرفی و تشریح شود. برای تحکیم نهاد خانواد و آغاز آموزش از همان نهاد اولیه تلاش شود. چرا که خانواده های «اهل سنت ایرانی»، فرزندانی با تعلقات خاطر ایرانی به بار خواهند آورد و از میزان ظهور مکمل های افراط گرایی مانند بزهکاری و سرخوردگی های اجتماعی احتمالی کاسته خواهد شد.

     همان طور که می بینیم، مبارزه با تأثیرات جریانات افراطی در مناطق اهل سنت نشین ایران، منشوری از توجه ها، برنامه ریزی ها و تلاش ها را می طلبد که می بایست در حوزه های مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و ... اتفاق بیافتد. البته این به معنای فقدان چنین منشوری نیست و بسیاری از این توجهات، برنامه ریزی ها و تلاش ها در حال حاضر هم در جریان است. این نکته اما به بیشتر شدن این فعالیت ها و بازنمایی دستاوردهای آن اشاره دارد تا هیچ منفذی برای تأثیرگذاری گروه های افراطی باقی نماند. انشاالله.

مطالب مرتبط:

داعش 250 دختر عراقی را اعدام کرد

ش

انتخاب نخستین زن مسلمان در پارلمان کاتالونیا

هشدار روسیه به عربستان، ترکیه و قطر

مولوی ایل نژاد:انسان مومن باید ایمان قلبی پیدا کند

هند خواستار مجازات عاملان قتل عام در ایالت راخین م

معرفی اسلام به عنوان عامل تهدید مدرنیته، استراتژی

اوضاع در عربستان سعودی به نفع آمریکاست یا روسیه؟

فروپاشی وهابیت و تحولات تازه در خاورمیانه

تعطیلی سفارت آمریکا در آنکارا بدلیل تهدید امنیتی

نوشتن دیدگاه


آخرین تحلیل ها و مقالات

نظرات کاربران

کانال تلگرام اساس نیوز