b_300_300_16777215_10_images_b_300_300_16777215_10_images_watermarked56576767121.jpg

اساس نیوز،عبدالقیوم شکاری :خداوند متعال در آفرینش انسان ها تنوع و تکثر قابل ملاحظه ای را قائل شده است .در قرآن کریم با اشاره به این تنوع و تکثر آمده است که "  يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَىٰ وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا ۚ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ (سوره حجرات آیه 13 )

"ای مردم، ما همه شما را نخست از مرد و زنی آفریدیم و آن گاه شعبه‌های بسیار و فرق مختلف گردانیدیم تا یکدیگر را بشناسید، همانا بزرگوار و با افتخارترین شما نزد خدا با تقواترین شمایند، همانا خدا کاملا دانا و آگاه است."

با نگاهی به این آیه مشخص می گردد که اختلافات نژادی ،فرهنگی و اعتقادی در جامعه انسانی یک امر ذاتی و خدادادی است و بر این اساس تلاش برای یکدست کردن سبک و شیوه تفکر و زندگی نوع بشر، کاری بیهوده و ناسازگار با فطرت انسانی است .

اگر به صفحات تاریخ مراجعه کنیم، مشاهده خواهیم کرد که انسان در مواجهه با پدیده تفاوت و تنوع نژادی و فرهنگی دو رویکرد متفاوت را اتخاذ کرده است .رویکرد اول تلاش برای حذف فرهنگ یا دیدگاه مخالف و رویکرد دوم تلاش برای مدارا و انطباق با تنوع ایجاد شده در جامعه انسانی است .

  انسان از آغار دوران مدرن و همزمان با شروع ثبت تاریخ به شکل امروزین، با نگاهی تنگ نظرانه تلاش داشت تا نگاه و دیدگاه مقابل خود را حذف نماید .ثمره این رویکرد، جنگ ها و کشتارهای بیرحمانه ای بود که گروه های مختلف برای حذف تفاوت ها به راه انداختند.

مفروض اولیه بشریت ، در این دوره تاریکی این بوده است که بخشی از جامعه بشری از نظر فرهنگی و نژادی برتر بوده و بر این اساس حق دارد تا گروه ها و نگرش های عقب مانده و مضر را حذف و یا مطیع خود نماید .

   حاکمیت این نگاه بر بخش قابل توجهی از تاریخ بشریت باعث شد که جنگ و کشتار به رویه غالب دولت ها و گروه های مختلف تبدیل گردد .این کشتار در برخی از موارد با استناد با تفاوت نژادی و در برخی از موارد با تکیه بر تفاوت های مذهبی و اعتقادی صورت گرفت.

  از قرن چهاردهم میلادی با آغاز دوره ای از تحول در اروپا، بتدریج نگاه جامعه بشری به مقوله تنوع و تکثر تغییر پیدا کرد .اروپا از این مقطع تاریخی ، وارد دوره رنسانس شد .اوج دگرگونی رخ داده در مسیر تحولات ایجاد شده در این قرون، انعقاد معاهدات صلح وستفالی و پایان جنگ های سی ساله مذهبی در اروپا (1648 میلادی) در قرن هفدهم بود .

   بعد از این دوره ،غرب و مسیحیان به این جمع بندی رسیدند که جنگ و کشتار ، راهکار مناسبی برای مواجهه با تنوع و تکثر ایجاد شده در جامعه نیست .به رسمیت شناخته شدن تکثر نژادی و عقیدتی ایجاد شده در جامعه ،ثمره این تغییر نگرش بود .

در ابعاد سیاسی شناسایی حق ملت ها برای تعیین سرنوشت سیاسی شان قاره سبز را وارد عصر جدیدی از واحد سازی سیاسی کرد .بدیهی است همه این تحولات بر بستری از تغییرات ایجاد شده در در ذهنیت مردم و شهروندان غربی شکل گرفت .این آماده سازی ذهنی حدود سه قرن زمان برد .این عصر را می توان دوران مدارا و تسامح در غرب نام نهاد.

  بر خلاف این شرایط، دنیای اسلام تا به امروز نتوانسته است از دوره تنگ نظری و حذف دیدگاه مخالف به دوره تحمل و مدارا وارد گردد .نتیجه این ناکامی برای همه مشهود است .جنگ ،تکفیر و تلاش عبث و بیهوده برای حذف فیزیکی نگرش های متفاوت از مهم ترین ثمرات عینی نهادینه نشده روح تعامل و همکاری در بین امت اسلامی است .

در یک نگاه کلی دو دسته عوامل خارجی و داخلی در مسیر عدم توفیق جامعه اسلامی در ورود به مرحله تسامح و تساهل ایفای نقش کردند.عامل خارجی این فرایند ،طراحی ها و سیاست گذاریهای دولت های غربی برای تعمیق چند دستگی اعتقادی و سیاسی در بین کشورهای اسلامی است . در این بخش ، غفلت نخبگان و عالمان مسلمان در زمینه ابعاد و عقبه این طراحی ها بر دامنه مشکلات جاری در بلاد اسلامی دامن زد .

  در بخش عوامل داخلی موثر در این مساله ، نقش آفرینی منفی و در برخی اوقات فاجعه بار دو قشر حکام و علمای مسلمان، بر فضای تنش و چند دستگی جاری در جامعه اسلامی دامن زده است . نتیجه نهایی این فضا درگیری مستمر دنیای اسلام در کشمکش های داخلی و امید حکام مسلمان به دول غربی برای کمک به آنها برای رهایی از برخی از بحران های درونی جهان اسلام است .

    یکی از باورهای بنیادینی که برای آغاز دوره تعامل و مدارا در جهان اسلام ضرورری است،اعتقاد به این اصل است حذف پیروان مذاهب مختلف اسلامیف امری غیر ممکن است .در چند دهه اخیر تحت تاثیر فضاسازی های انجام شده در بلاد اسلامی، برخی از افراد و گروه های تندرو با این تصور که می توانند با حذف فیزیکی پیروان یک برداشت فقهی،نگرش فقهی و اعتقادی خود را به عنوان برداشت مسلط بر دنیای اسلام تحمیل نمایند ،فضایی از خشونت و تحمل ناپذیری فکری را در جهان اسلام ایجاد کرده اند.

   از نظر تاریخی تحولات دوران معاصر در دنیای اسلام ، شباهت زیادی به دوره جنگ های مذهبی اروپا در قرن هفدهم دارد .اروپا در آخرین مرحله این جنگ ها توانست در سال 1648 بر سی سال جنگ و کشتار مذهبی فائق آمده به دوره مدارا و تساهل مذهبی و عقیدتی وارد گردد . ورود در این مرحله محتاج نهادینه شدن اصل تنوع و تکثر فکری و عقیدتی در جامعه آن زمان اروپا بود .

  بر خلاف فضای حاکم بر اروپای قرون گذشته ،جهان اسلام در  چند سده اخیر به علت مشکلات ناشی از مداخلات قدرت های بزرگ  و برخی از غفلت های درونی ، نتوانست در دوره تسامح و مدارای فکری و اعتقادی وارد گردد .خود مشغولی مسلمانان و صرف بخش قابل توجهی از توان و انرژی جامعه اسلامی در جهت مقابله و کنترل همدیگر از نتایج عینی و ملموس این ناکامی بود .

اما اکنون اسلام و مسلمانان به شدت محتاج آغاز دوره مدارای مذهبی هستند .امروز نیازی به این نیست که اهل سنت شیعه گردند ،یا شیعیان تغییر مذهب داده به یکی از مذاهب اربعه اهل سنت در آیند .امروز بیش از هر زمان دیگری محتاج این برداشت هستیم که به اصول و باورهای کلان دینی (مذهبی)پرداخته و از ورود در مسائل مناقشه ای خودداری کنیم .در برهه کنونی به شدت محتاج این هستیم که مسلمان در مفهوم عام و جامع کلمه باشیم .

دو پیش زمینه حیاتی ایجاد این فضا، در وهله اول احترام به اعتقادات و باورهای طرف مقابل و در وهله دوم باور قلبی و عملی به این مساله است که دنیای اسلام در کنار اهداف و منافع مشترک، دشمنان مشترک دارد .اعتقاد بر این دو محور می تواند ما را مجاب کند که دوره حذف عقیده و تفکر مخالف سپری شده و ما چاره ای جز تحمل یکدیگر نداریم .

 

مطالب مرتبط:

سوریه: تروریسم دامن حامیانش را گرفت

دمیستورا تلاش های روسیه، ترکیه و ایران برای حل مسئ

کشف اجساد فریز شده مادر و 2 دختر پناهنده سوری در د

نماینده فرانسه در سازمان ملل:در حلب جنایت جنگی رخ

موانع وحدت امت اسلام از نگاه عضو موسسه منهاج القر

مالزی علیه میانمار بخاطر مسلمانان روهینگیا وارد عم

حامیان مالی داعش در روسیه دستگیر شدند

دستور البغدادی به گردان ویژه داعش برای حفاظت از مو

ا

لبنان: ارتش مانع ساخت دیوار مرزی اسرائیل شود

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

آخرین تحلیل ها و مقالات

کانال تلگرام اساس نیوز