b_300_300_16777215_10_images_b_300_300_16777215_10_images_aks13.jpg

اساس نیوز، عبدالقیوم شکاری*: بررسی کارشناسان امور رسانه حکایت از آن دارد که گروه داعش ، حرفه ای ترین گروه تروریستی در زمینه استفاده از قابلیت ها و ظرفیت های رسانه های جمعی بوده است .

امروز هیچ کس نمی تواند منکر نقش بی بدیل رسانه ها در جریان سازیهای سیاسی و اجتماعی باشد .اهمیت و عمق تاثیرگذاری فعالیت های رسانه ای در حدی است که از  ابر قدرت های بزرگ نظام بین الملل تا منزوی ترین واحدهای سیاسی در عرصه تعاملات بین المللی، تلاش می کنند با استفاده از ابزار رسانه پیام ها و مفاهیم مد نظر خود را به جامعه مخاطب انتقال دهند .در غالب این موارد این پیام ها با هدف مشروعیت افزایی و توجیه پذیری اقدامات انجام شده و تصمیمات گرفته شده صورت می پذیرد.

    تا چند دهه اخیر در میان گروه های اسلامی  فعال در اشکال و قالب های مختلف عقیدتی ، رویه غالب این بوده است که برای انتقال مفاهیم مد نظر خود به مخاطبان، از همان روشها و تریبون های سنتی استفاده نمایند .در این چارچوب منبرهای مساجد و مراسم های مختلف مذهبی که  محل تجمع مسلمانان بود، به عنوان بهترین و موثرترین ابزارهای انتقال پیام مد نظر قرار داشته است.

   اما با ظهور بستر و فضای مجازی و گسترش استفاده از شبکه اینترنت ،شرایط موجود متحول شد. در این تحول گروه های اسلام گرا از معتدل ترین تا افراطی ترین آنها، تلاش کردند از این ابزار برای نشر تفکرات شان استفاده نمایند .در این میان بررسی فعالیت های رسانه ای گروه های فعال اسلام گرا در چند دهه گذشته، نمایانگر این واقعیت است که حجم بهره گیری گروه خلافت اسلامی یا همان داعش از قابلیت های فضای مجازی بسیار گستره تر از سایر گروه های افراطی بوده است .

  یکی از اشتباهات فاحش در سطوح مختلف تحلیلی در رابطه با پدیده داعش این است که مفروض اولیه غالب تحلیل گران اعتقاد به این مساله است که داعش یک گروه شبه مافیایی با اعضایی کم سواد و فاقد آگاهی و برنامه است .این پایه تحلیلی بسیار دور از واقعیت است .

  گروه داعش و اتاق فکری که برای این گروه برنامه ریزی می کنند، از جهات مختلف ظرایف مسائل مختلف را در نظر گرفته و تلاش می کنند به روز ترین تصمیم سازیها را برای تشکیلات خود انجام دهند.ظرافت، عمق و پیچیدگی برخی از این تصمیم سازیها در حدی است که برای صاحب نظران ،در زمینه این برداشت که سازمانهای جاسوسی و امنیتی منطقه ای و فرامنطقه ای در عقبه این تصمیم سازیها هستند ،هیچ گونه شک و شبهه ای باقی نمی گذارد.

   یکی از عرصه هایی که داعش در چند سال گذشته در آن حضوری پررنگ داشته است، فضای مجازی و شبکه های مختلف اجتماعیایجاد شده در این فضا بوده است . این گروه تروریستی از ابتدای فعالیت های خود  به رسانه و استفاده بهینه از ظرفیت های موجود در بستر فضای مجازی توجه ویژه ای داشت .

  همین نگاه ویژه باعث شد که پیام این گروه در سریع ترین زمان ممکن به اقصی نقاط جهان رسیده و طیف قابل توجهی از مسلمانان را به سمت خود جذب نماید .مسلمانانی که به دلایل مختلف ازسرخوردگی های فردی و اجتماعی رنج کشیده ، بدنبال یک جریان نجات بخش می گشتند.

  از نگاه روانشناسی اجتماعی می توان گفت که شرایط روحی جامعه اسلامی در یک دهه اخیر ،شباهت بسیاری به شرایط ملت آلمان پس از جنگ جهانی اول دارد .در جنگ جهانی اول ارتش آلمان از قوای متفقین شکست خورد و در نتیجه این شکست ،غرامت های مالی و سیاسی تحقیر آمیزی بر این ملت تحمیل گردید .در این شرایط ملت آلمان برای احیای غرور جریحه دار شده خود بدنبال یک منجی بود .

  آدولف هیتلر که دارای افکار جنون آمیز نژاد پرستانه بود به بهترین شکل ممکن از این شرایط بهره گرفت و با شعار احیای عظت و شوکت ملت آلمان جهان را به سمت پرتگاه جنگ و کشتار سوق داد .

   شرایط فعالیت داعش در چند سال اخیر هم دقیقا همین گونه بوده است .این گروه با علم به اینکه جامعه اسلامی در نتیجه ضعف و استیصال ایجاد شده بعد از فروپاشی امپراطوری عثمانی بدنبال منجی خود است، با ادعای بازگشت به عصر خلافت اسلامی به تحمیق افکار خام جوانان ما پرداخت .داعش در این مسیر هم به بهترین شکل ممکن از ابزار رسانه بهره گرفت .

    داعش برخلاف القاعده و طالبان، در شبکه های اجتماعی همچون توییتر و فیس بوک فعال بوده است. بسیاری از اعضا و هوادارهای این گروهك، صدها حساب در شبکه توئیتر دارند. آنها در این حسابها به صورت شبانه روزی اخبار و تصویرهای پیشروی ها و عملیات های انتحاری داعش را منتشر می کنند .
   گروه تروریستی داعش، از همان آغاز فعالیت های خود، رسانه های گوناگون را برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی و جذب نیرو به خدمت گرفته است. با وجود آنکه گروه های تروریستی پیش از داعش نیز برای دستیابی به هدفهای خود از شبکه های ارتباطی استفاده کرده اند، آمارها حاکی است که برخلاف گروههای پیشین، داعش به خوبی توانسته است از امکانات رسانه ای موجود، برای پیشبرد هدف های خویش بهره برد. استفاده گسترده گروه داعش از رسانه های مجازی و اینترنت، سبب شده برخی تحلیل گران اینترنت را «زمین بازی اصلی داعش» بنامند.

در یک طراحی ظاهرا متناقض رسانه ای داعش سه محور ایجاد وحشت ،اطلاع رسانی از اقدامات صورت گرفته و نمایش یک چهره عامه پسند از خود را در فضای رسانه ای بصورت همزمان دنبال می کند .

   برای مثال اعضای داعش همزمان که تصویر جنایتها، سرهای بریده شده و اجساد قتل عام شده را در فضای مجازی پخش می کند، تصویرهایی از خودشان در حال شیر دادن به بچه گربه ها یا بازی کردن با کودکان و پخش کردن بستنی و پشمك در میان آنها نیز انتشار می دهد!
  این کار نشان می دهد که رهبران داعش می خواهند مردم در عین ترس از این گروه، آنها را دوست داشته باشند! داعش برای رسیدن به این هدف پر از تناقض، رسانه را برگزیده است.

  طراحی بازیهای یارانه ای ،طراحی نرم افزارهای خاص گوشی های هوشمند مثل نرم افزار فجر البشائر و استفاده از بهترین و با کیفیت ترین فرمت های تصویری برای نمایش فیلم های تبلیغی این گروه، از جمله ویژگی های منحصر به فرد داعش به نسبت سایر گرو ههای مشابه افراطی است .
  اگر فعالیت های داعش را با فعالیت گروه های تروریستی دیگر مقایسه کنیم، خواهیم دید که داعش بسیار بیشتر از گروههای مشابه پیشین، به رسانه و امکانات آن وابسته است. برای مثال فعالیت های گروه القاعده فقط به انتشار نوارهای سخنرانی در سایت های اینترنتی یا مصاحبه با شبکه های تلویزیونی خاص محدود می شد. اما داعش از رسانه های گوناگون به صورت گسترده بهره می برد و نیز از تکنیک ها، جلوه های تصویری، تصویر با کیفیت بالا و تدوین حرفه ای برای محصولات تبیلغی خود بهره می گیرد .

توئیتر را می توان مهم ترین ابزار رسانه داعش دانست. جالب آنجاست که داعشی ها در توئیتر نخست به زبان انگلیسی و در حجمی بسیار کمتر از آن به زبان عربی، توئیت های خود را می فرستادند. تحقیقات نشان می دهد که کاربران فعال گروه داعش، بیشتر با چندین نام کاربری تقریبا مشابه وارد توئیتر می شوند و در صورت بسته شدن یکی از حسابهای کاربری، بی درنگ حساب کاربری دیگری را فعال می کنند.

   در نهایت باید گفت که گروه مخوف داعش در سالهای گذشته  با در نظر گرفتن همه  ظرافت های اساسی فعالیت رسانه ای، تلاش داشته است تا از شیوه های مدرن برای جذب هوادارن استفاده نماید. در این بخش هم با توجه به علاقه مندی بیشتر اقشار جوان به فضای مجازی، این گروه در اوایل کار توانست با استفاده از اهرم رسانه ، یک وارونه نمایی کاملا هنرمندانه از اهداف پشت پرده کارهای خود ارائه نماید .اما این وارونه نمایی ها دیری نپایید و امروز دیگر حنای رسانه ای راعش دیگر رنگی ندارد .

*عبدالقیوم شکاری مدرس دانشگاه است .

 

مطالب مرتبط:

هشدار سفارت امریکا در خصوص حمله داعش به هند

ا

داعش فهرست جدید شهرهای هدف را اعلام کرد

شیخ‌الاسلام مولانا عبدالحمید در مراسم امروز نماز ج

تظاهرات اسرائیلی ها در اعتراض به طولانی شدن پرونده

بازجویی از دانش آموزان محجبه در مدارس بریتانیا

مرکز کنترل جدید برای جاسوسان آمریکایی در غرب آسیا

ا

تاسیس یک شهرک تفریحی عظیم در عربستان سعودی

بلژیک ذبح اسلامی و یهودی دام را ممنوع کرد

کره شمالی به امریکاییان : ترامپ را برکنارکنید تا ی

نوشتن دیدگاه


آخرین تحلیل ها و مقالات

نظرات کاربران

کانال تلگرام اساس نیوز