b_300_300_16777215_10_images_modddaarraa.jpg

اساس نیوز ,علی رشیدی : مدارا از اخلاق انبیاست، نیکان از حدود آن تخطی نکرده و زیرکان آن را به خوبی به کار می بندند.مدارا به حسن لقاء، کلام نیکو، محبت به مردم و دوری از آنچه که اسباب ناراحتی را فراهم می کند منوط است.[۱]

در روایتی آمده است که مردی از رسول الله (صلی الله علیه و سلم) اجازه ورود خواست فرمود : به او اجازه دهید، او بدترین فرد قبیله است … وقتی نشست، رسول الله(صلی الله علیه و سلم) با گشاده رویی از او استقبال کرد … به او گفته شد : ای رسول خدا، او هر چی خواست گفت اما شما با نرمش با او سخن گفتید؟!  فرمود : بدترین مردم در نزد خداوند کسی است که مردم از بیم فحش و بدزبانیش با او قطع رابطه می کنند.[۲]

بنابراین انسان عاقل باید به روانی جریان آب با مردم مهربان باشد و بامدارا رفتار کند. هر کسی که بخواهد با مردم معاشرت داشته باشد باید سختی های معاشرت با مردم را نیز تحمل کند. ممکن است مردم از مودت و مدارای او سخنی به زبان نیاورند. گاهی مواقع مدارای با مردم حاصل نمی شود جز اینکه آنها را به همان حالی که هستند بپذیری البته به جز موارد گناه آلود، زیرا در معصیت خداوند سمع و طاعت هیچ کسی روا نیست.

انسانها دارای طبایع و سلایق مختلفی هستند، همانطور که بر شما سخت است از طبایع و خصلتهای خود دست بکشی برای طرف مقابل شما نیز این گونه است. بنابراین هیچ راهی برای دست یابی به دوستی خالص مردم وجود ندارد جز اینکه با آنان معاشرت داشته باشی و آنها را بر همان حالت و خصلت خودشان بپذیری و حتی گاهی اوقات از مخالفت با آنان نیز بگذری. این نکته نیز حائز اهمیت است که: هر کس به دنبال جلب رضایت همه مردم است، بداند که به دنبال چیزی دست نیافتنی افتاده است.[۳]

از موارد مدارا این است که وقتی طرف گفتگوی شما کلام غریبی بر زبان راند به سرعت سخنان او را رد و تکذیب نکنی، چون هیچ کسی این عمل را تحسین نمی کند و این از صفات انسانهای بزرگ نیست. انسانهای بزرگ از خطا و لغزش مناظره کننده خود می گذرند و چشم پوشی می کنند. اگر چنانچه خطا و لغزش بزرگ باشد، خطایش را گوشزد می کنند و با زیباترین عبارات و لطیف ترین اشارات او را به صواب راهنمایی می کنند.[۴]

یک نکته مهم و اساسی در این بخش این است که مناظره کننده باید در سخن گفتن با مردم و در ذکر فضائل و محاسن آنان، بین مدارا و سازش یا گذشتن از اصول، تمییز قائل شود.نباید کسی گمان کند که خوش اخلاقی، نرمش و مدارای درگفتگو همان سازش است تا جایی که فاسقِ دارای فسق آشکار را و لو به قلبش بد نداند و محکوم نکند.

سازش در گفتگو حرام است. این همان چیزی بود که مشرکان قریش دوست داشتند در رسول الله (صلی الله علیه و سلم)وجود داشته باشد. خداوند در ذم آنان می فرماید : (وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ)[۵].

رسول الله (صلی الله علیه و سلم) در حدیثی به سوء عاقبت سستی و سازش اشاره می کند. نعمان بن بشیر (رضی الله عنه) از رسول الله (صلی الله علیه و سلم) نقل می کند که فرمودند : ( مثل المدهن في حدود الله والواقع فيها مثل قوم استهموا سفينة، فصار بعضهم في أسفلها، وصار بعضهم في أعلاها. فكان الذين في أسفلها يمرّون بالماء على الذين في أعلاها، فتأّذوا به، فأخذ فأسًا فجعل ينقر أسفل السفينة، فأتوه، فقالوا: مالك ؟ قال: تأذيتم بي ولا بدّ لي من الماء. فإن أخذوا على يديه أنجوه ونجّوا أنفسهم، وإن تركوه أهلكوه وأهلكوا أنفسهم)[۶] (صفت کسي که در برابر حدود خدا سستی نشان می دهد و کسي که در آن مي افتد (تجاوز کند) مانند مردمي است قرعه انداختند که در يک کشتي، بعضي بالا و بعضي در پايان قرار گرفتند، مردمي که در پايین بودند، چون مي خواستند آب بنوشند بايد از بالاي کساني که بالاتر از آنها بودند، مي گذشتند، آن را آزار دهنده یافتند پس گفتند تبری برمیداریم و پایین کشتی را سوراخ می کنیم. مشغول سوراخ کردن کشتی بودند که افراد بالای سرشان گفتند: چه کار می کنید؟ گفتند : ما آب می خواهیم و اینجوری شما اذیت می شدید، اگر آنها را به حال خود رها کنند ، همه هلاک شوند و اگر دستشان را بگيرند نجات مي يابند و بقیه هم نجات می یابند).

بنابراین مراد از متصف شدن به خوش اخلاقی و نرمش در مناظره ، خالی بودن دعوتِ مناظره کننده از تندی، خشونت، شدت و قسوت و متصف شدن به مدارا و نرمش در دعوت و گفتگو است.[۷]

این موضوع در خطاب خداوند به موسی و هارون (علیهما السلام) هنگامی که آنها را به سوی فرعون گسیل داشت آمده است، خداوند می فرماید : (فَقُولَا لَهُ قَوْلاً لَّيِّناً)[۸]، یعنی با او مدارا کنید و به نرمی سخن بگویید.

با توجه به مطالب پیش گفته، تفاوت آشکار بین مدارا و سازش یا تملق در گفتگو مشخص شد.

 بنابراین مدارا عبارت از: نرمش و مهربانی در تعلیم جاهل و نهی فاسق از ارتکاب فسق، بدون سختگیری بر آنهاست.همچنین باید در بیان خطاهای آنان رفق و نرمش در قول و فعل مدنظر باشد، علی الخصوص زمانی که به انس و الفت گرفتن آنان امیدی وجود دارد.

و سازش و سستی عبارت است از اینکه : کسی چیزی را خلاف آنچه در درون خود دارد در ظاهر بیان کند. علما این حالت را معاشرت با فساق توأم با اظهار رضایت از فسق آنان و عدم انکار آن توصیف می کنند.[۹]

مخلص کلام اینکه :

جایز است مناظره کننده در محاوره خود، عباراتی محبت آمیز و جملاتی تشویقی که بر احساسات و دلها تاثیر خوبی می گذارد استعمال کند تا رغبت طرف مقابل را برانگیزاند و او را به حق و التزام به آن رهمنون کند. البته ناگفته نماند که در استعمال این جملات و عبارات، باید جانب اعتدال را رعایت کند و از استعمال سخنانی که به نوعی مبالغه، و زیاده روی در سازش در آن است اجتناب کند. او حق دارد به حدی مدارای در کلام داشته باشد که شرع برای به دست آوردن دل مخالف خود اجازه داده است.

مناظره کننده موفق باید که سرآمد ملاطفت و مدارا در گفتگو با دیگران باشد تا بتواند به هدف مطلوب و مورد نظر برسد.[۱۰]

پی نوشت:

[۱] فن الحوار، الحاشدی،ص ۲۳۳، مرجع سابق

[۲] صحیح مسلم، کتاب البر و الصله و الآداب،باب:مداراه من یتقی فحشه، شماره حدیث: ۲۵۹۱،ج۴،ص۲۰۰۲،مرجع سابق

[۳] روضه العقلاء، ابن حبان،ص ۷۱-۷۰، مرجع سابق

[۴] فن الحوار،الحاشدی،ص ۲۳۴،مرجع سابق

[۵] قلم : ۹ / ايشان دوست مي دارند كه نرمش و سازش نشان دهي ، تا آنان هم نرمش و سازش كنند ( بدين اميد كه برخي از فرمانهاي خدا را به خاطر آنان ترك كني ، و در بعضي از مسائل با ايشان همگام و همآهنگ شوي ) .

[۶] صحیح البخاری،کتاب الشهادت،باب: القرعه فی المشکلات، شماره حدیث: ۲۶۸۶، ج۳، ص ۲۳۷، مرجع سابق

[۷] اللین و الرفق، الهی،ص ۹-۸،مرجع سابق

[۸] طه : ۴۴ / ( به نرمي با او سخن بگوئيد)

[۹] فتح الباری، عسقلانی، ج ۱۰، ص۵۲۸،مرجع سابق

[۱۰] فنون الحوار و الاقناع، دیماس، ص ۱۳۸-۱۳۷، مرجع سابق

منبع :سایت تابش

 

مطالب مرتبط:

پوتین: عاملان سرنگونی هواپیما را مجازات می‌کنیم

لغو اردوهای مدارس رژیم صهیونیستی در جولان اشغالی

خطرناکترین عملیات آزادسازی موصل؛ ارتش عراق با داعش

ملک‌سلمان از قدرت کناره‌گیری می‌کند

ا

قطعنامه سازمان ملل در مورد وخامت وضعیت انسانی و حق

اعتراض شیرزنان فلسطینی به حضور اسرائیل در فیفا

د

عواقب فیلتر کردن تلگرام چیست؟

نقش عبادت‌های قلبی در تربیت روحی/ بحث اول: محبّت‌

آخوند عبدالکریم جاور: جوهره اسلام معرفت قلبی نسبت

 

نوشتن دیدگاه


آخرین تحلیل ها و مقالات

نظرات کاربران

کانال تلگرام اساس نیوز

تبلیغات