b_300_300_16777215_10_images_photo_2019-05-27_20-34-47.jpg

اساس نیوز : برخی احکام فقهی با توجه به اینکه مستنبط از نصوص دینی بوده که متناسب بازمان وتحت تاثیر شرایط جامعه حکم نص قابل تعلیق یا تبدیل یا تخفیف می باشد، در عصر حاضر هم نیازمند بازنگری اند و لازم است فقها ضرورت این امر را دریابند تا فقه کاربردی را به جامعه عرضه کنند.


نکته مهمی در بحث استنباط حکم توسط مجتهد یا فقیه وجود دارد که در کتب اصول فقه مطرح بوده اما امروزه مهجور مانده و متاسفانه فقها و موافقین احکام فقهی و نو اندیشان منتقد به آن در تحلیل ونقد احکام دقت نمی کنند وآن این است که برخی از احکام فقهی حتی در دوره صدر اسلام جزو احکام امضایی تحمیلی می باشند نه احکام امضایی مطلوب.
در حالیکه غالب احکام امضایی را جزو دسته مطلوب فرض می کنند وبه نظر من در حد یک رساله دکتری نیاز به بازنگری احکام امضایی تحمیلی در فقه داریم مثلا در فقه تاکید برشفاهی بودن صیغه ایجاب و قبول درمعاملات تا مدت زمانی آنقدر مطرح بود که معامله مکتوب را باطل می دانستند و دلیلش این بود که درعرف جا نیفتاده بود و خیلی از مردم کتابت نمی دانستند و فقها بخاطر ترس از دعاوی و اختلافات ناشی از تایید معامله مکتوب در اوایل با آن مخالفت می کنند تا اینکه وقتی در عرف جا افتاد و فقها دیدند مردم با این نوع معامله سازگار شده ومعتبر می دانند و براین اساس احتمال اختلاف دعاوی کم شده آن را تایید نمودند بعد مدتی خرید به سبک فروشگاه زنجیره ای که هر کالایی کە قیمت داشت و لازم نبود صیغه ایجاب و قبول رد و بدل شود و هر کسی همان مبلغ را جلوی فروشنده گذاشته و کالا را برمیداشت وخارج می شد این مدل معامله _بیع المعاطاه_هم تامدتی مورد مخالفت فقها بود به همان دلیل احتمال اختلافات محتمل. اما بعد مدتی که در مردم جا افتاد دیگر فقها مخالفت نکردند و بعد از این تجارت الکترونیک و...وروند ادامه دارد.
این مثال را آوردم تا بگویم برخی احکام کاملا مبنای عرفی دارد نه شرعی وفقط شرع تاییدش نموده و این مورد مذکور جزو امضایی مطلوب هم نیست بلکه تحمیل عرف است چون مطلوب بودنش فقط در زمان خودش بوده و یا موضوعی مثل احکام برده داری امضایی تحمیلی است. موارددیگری در احکام وجود دارد که چنین است ونیاز به بازنگری دارد.
نکته دیگر در چالش برداشت از نصوص تحت تاثیر فرهنگ بودن برداشتها است. مثلا در گذشته مرد سالاری حاکم که پررنگ بوده باعث شده حتی در برداشت از نصوص خود فقها خالی الذهن نباشند ونگاه مردسالارانه را ناخواسته بر برداشت خود تحمیل کنند مثلا در حدیث جواز تسبیح برای مردان وتصفیق برای زنان در آگاه کردن امام از اشتباه در نماز همین نگاه باعث شده فقها چنین حکم دهند که زنان نمی توانند با تسبیح امام را آگاه کنند ودلیلشان عورت بودن صدای زن بوده است در حالیکه اگر نگاهی خالی الذهن وبدون نگاه مردسالارانه به نص همین حدیث بیندازیم متوجه می شویم که گفتمان حدیث چیز دیگری می گوید چون در ابتدای حدیث آمده که هرکس خواست امام را از اشتباهش آگاه کند سبحان الله بگوید و در ادامه می فرماید انما التصفیق للنساء. یعنی تصفیق فقط خاص زنان است و این گفتمان جواز حصر تصفیق برای زنان بیانگر عزیمت بودن تسبیح برای زنان ومردان ورخصت بودن تصفیق برای فقط زنان است واینکه بگوید تصفیق برای زن رخصت است تا اینکه زن فقط تصفیق می تواند بکند دو مقوله کاملا متفاوت است و دلیل رخصت بودن تصفیق دو امر است اولا چون زن ها در جماعت پشت سر مردها ممکنه از تسبیح باصدای بلند که امام بشنود شرم کند ولذا رخصتا می تواند تصفیق کند واینکه چرا تصفیق رخصت اما تسبیح عزیمت است دلیل دومش است و بخاطر این است که تسبیح امری اضافی اما از جنس اذکار نماز است ولی تصفیق حرکتی اضافی و نامتناسب با دیگر حرکات نماز است به همین دلیل تسبیح برای زن ومرد ایرادندارد اما تصفیق چون با اقوال وافعال نماز مجانست ندارد پس در اصل حرام است ومبطل نماز وفقط برای زن رخصت است.
این نمونه ای از احکامی است که تحت تاثیر فرهنگ مردسالاری بطور دقیق نص بررسی نشده یا به تعبیر دیگر برداشت معنا در خدمت نگاه حاکم قرار گرفته است. والله اعلم
متن حدیث در صحیحین امامان مسلم وبخاری:
* مَنْ نَابَهُ شَيْءٌ فِي صَلَاتِهِ فَلْيُسَبِّحْ ، فَإِنَّهُ إِذَا سَبَّحَ الْتُفِتَ إِلَيْهِ ، وَإِنَّمَا التَّصْفِيقُ لِلنِّسَاءِ*

✍️دکتر ژیلا مرادپور

کانال ســــۆزی میــــحڕاب

مطالب مرتبط:

تیراندازی در یک کالج آمریکایی در مکزیک ۳ کشته برجا

برکناری یک امام جماعت معروف

هزینه صدها میلیون دلاری دولت‌های آمریکا برای براند

فتوای مشترک 31 تن از علمای بزرگ پاکستان درباره حمل

پلیس اندونزی با تبلیغات مرتبط با فرقه گرایی مقابله

برگزاری اجلاس درکشورهای جنوب شرق آسیا برای مقابله

حافظان قرآن اهل سنت سرباز تجلیل شدند

چرا داعش توانایی نفوذ در هندوستان را نداشته؟

پیشنهاد طرح جنگ با روسیه از طرف ناتو

نوشتن دیدگاه


آخرین تحلیل ها و مقالات

نظرات کاربران

کانال تلگرام اساس نیوز

تبلیغات